φυσικοθεραπευτής - Χολαργός

Η σπαστικότητα μετά από αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (ΑΕΕ) εκδηλώνεται ως ακούσια σύσπαση των μυών του χεριού, με αποτέλεσμα το κλείσιμο της παλάμης, τη λυγισμένη θέση του καρπού και την αδυναμία ελεγχόμενου ανοίγματος των δακτύλων. Ο φυσικοθεραπευτής, σε στενή συνεργασία με τον εργοθεραπευτή, χρησιμοποιεί συγκεκριμένες τεχνικές νευρομυϊκής επανεκπαίδευσης, παθητικής κινητοποίησης και λειτουργικής εκγύμνασης για να μειώσει την υπερδιέγερση των μυών και να αποκαταστήσει σταδιακά τον έλεγχο της κίνησης.

Η αποκατάσταση μετά από ΑΕΕ είναι κατεξοχήν διεπιστημονική διαδικασία και ξεκινά όσο το δυνατόν νωρίτερα, ιδανικά μέσα στους πρώτους 3-6 μήνες από το επεισόδιο, διάστημα κατά το οποίο η νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου είναι μέγιστη. Η ομάδα συνήθως περιλαμβάνει νευρολόγο, φυσίατρο, φυσικοθεραπευτή, εργοθεραπευτή και — όπου χρειάζεται — λογοθεραπευτή και ψυχολόγο.

Τι είναι η σπαστικότητα και γιατί εμφανίζεται μετά από εγκεφαλικό

Η σπαστικότητα είναι κλινική εκδήλωση του συνδρόμου του ανώτερου κινητικού νευρώνα (upper motor neuron syndrome). Μετά από ΑΕΕ, η βλάβη μπορεί να εντοπίζεται στον εγκεφαλικό φλοιό ή σε υποφλοιώδεις δομές (έσω κάψα, βασικά γάγγλια, στέλεχος) και διαταράσσει τα κατιόντα αναστολικά μονοπάτια (φλοιονωτιαίο και δικτυονωτιαίο). Το αποτέλεσμα είναι η απώλεια αναστολικού ελέγχου επί του μυοτατικού αντανακλαστικού σε επίπεδο νωτιαίου μυελού, οπότε οι καμπτήρες του χεριού — όπως ο καμπτήρας καρπού, ο επιπόλαιος και ο βαθύς καμπτήρας δακτύλων — παραμένουν σε κατάσταση συνεχούς σύσπασης.

Η σπαστικότητα δεν είναι ίδια με την παράλυση. Ενώ η παράλυση σημαίνει πλήρη έλλειψη κίνησης, η σπαστικότητα σημαίνει υπερβολική, ανεξέλεγκτη αύξηση του μυϊκού τόνου σε συγκεκριμένες θέσεις. Το χέρι κλείνει σφιχτά, ο καρπός λυγίζει προς την παλάμη, και η προσπάθεια να ανοίξει συναντά άμεση αντίσταση — όχι επειδή ο μυς είναι αδύναμος, αλλά επειδή είναι υπερδραστήριος.

Πώς αναγνωρίζεται η σπαστικότητα στο χέρι

Σύμφωνα με τον κλασικό ορισμό κατά Lance, η σπαστικότητα ορίζεται ως ταχυτητοεξαρτώμενη (velocity-dependent) αύξηση του μυϊκού τόνου κατά την παθητική διάταση. Αυτό είναι το βασικό χαρακτηριστικό που τη διακρίνει από άλλες μορφές υπερτονίας (π.χ. δυστονία, ακαμψία). Στα κλινικά σημεία περιλαμβάνονται:

• Κλειστή παλάμη με τα δάκτυλα σφιγμένα προς το εσωτερικό
• Λυγισμένος καρπός σε θέση κάμψης
• Αντίσταση κατά την παθητική έκταση των δακτύλων, που αυξάνεται με την ταχύτητα της κίνησης
• Πιθανή εμφάνιση κλόνου (clonus)
• Συχνά, συνοδεύεται από πόνο ή δυσφορία στην προσπάθεια ανοίγματος

Η σπαστικότητα μπορεί να εμφανιστεί αμέσως μετά το ΑΕΕ ή να αναπτυχθεί σταδιακά στις επόμενες εβδομάδες, καθώς το νευρικό σύστημα προσπαθεί να αναδιοργανωθεί.

Γιατί δεν αφήνεται χωρίς αντιμετώπιση

Αν η σπαστικότητα δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, οδηγεί σε μόνιμες δομικές αλλαγές. Οι μύες που παραμένουν συνεχώς σε σύσπαση βραχύνονται, οι τένοντες χάνουν την ελαστικότητά τους, και οι αρθρώσεις παγώνουν σε λανθασμένες θέσεις — μια κατάσταση που ονομάζεται ρίκνωση (contracture). Σε αυτό το στάδιο, ακόμη και αν αποκατασταθεί ο νευρολογικός έλεγχος, το χέρι δεν μπορεί να κινηθεί φυσιολογικά λόγω μηχανικών περιορισμών.

Επιπλέον, η σπαστικότητα δυσκολεύει τις καθημερινές λειτουργίες — το ντύσιμο, το πλύσιμο χεριών, το κράτημα αντικειμένων — και αυξάνει τον κίνδυνο δερματικών βλαβών στην παλάμη από την παρατεταμένη πίεση των νυχιών.

Πώς αξιολογεί ο φυσικοθεραπευτής τη σπαστικότητα

Η αξιολόγηση ξεκινά με την κλινική εξέταση της αντίστασης κατά την παθητική κίνηση. Ο φυσικοθεραπευτής κινεί αργά το χέρι σου σε διάφορες θέσεις και καταγράφει πόση αντίσταση συναντά, χρησιμοποιώντας συχνά την κλίμακα Modified Ashworth Scale (MAS), που βαθμολογεί τη σπαστικότητα από 0 (καμία) έως 4 (άκαμπτη θέση).

Επιπλέον, εξετάζει:

• Το εύρος κίνησης (ROM) κάθε άρθρωσης — καρπού, μετακαρποφαλαγγικών, διαφαλαγγικών
• Την ποιότητα της αντίστασης — αν είναι ομοιόμορφη ή αυξάνεται με την ταχύτητα
• Την παρουσία ακούσιων αντανακλαστικών (π.χ. clonus)
• Την ικανότητά σου να ξεκινήσεις εκούσια κίνηση, ακόμη και περιορισμένη
• Την επίδραση της σπαστικότητας στη λειτουργικότητα — π.χ. αν μπορείς να κρατήσεις ένα ποτήρι

Αν η σπαστικότητα αλλάζει ανάλογα με τη θέση του σώματος

Σε πολλούς ασθενείς, η σπαστικότητα του χεριού επιδεινώνεται όταν στέκεσαι όρθιος ή περπατάς, λόγω της αυξημένης νευρομυϊκής διέγερσης που συνοδεύει την όρθια στάση. Ο φυσικοθεραπευτής εξετάζει το χέρι σε διαφορετικές θέσεις — καθιστός, όρθιος, σε κίνηση — για να κατανοήσει πώς η στάση του σώματος επηρεάζει τον τόνο.

Αυτή η πληροφορία καθορίζει τη στρατηγική θεραπείας: αν η σπαστικότητα είναι χαμηλότερη σε καθιστή θέση, οι πρώτες ασκήσεις γίνονται εκεί. Καθώς βελτιώνεσαι, η εκγύμναση μετακινείται σε όρθια θέση και τελικά σε λειτουργικές δραστηριότητες που μιμούνται την καθημερινότητα.

Τεχνικές μείωσης της σπαστικότητας

Η αντιμετώπιση της σπαστικότητας στηρίζεται σε συνδυασμό τεχνικών που στοχεύουν στη μείωση του μυϊκού τόνου, τη διατήρηση του εύρους κίνησης και την επανεκπαίδευση του νευρικού συστήματος. Στη σύγχρονη νευρολογική αποκατάσταση χρησιμοποιούνται καθιερωμένες προσεγγίσεις όπως οι μέθοδοι Bobath/NDT και PNF, καθώς και τεχνολογικά υποστηριζόμενες παρεμβάσεις (mirror therapy, λειτουργικός ηλεκτρικός ερεθισμός/FES, robotic-assisted therapy, virtual reality), που διαθέτουν αυξανόμενη ερευνητική τεκμηρίωση και είναι διαθέσιμες σε εξειδικευμένα κέντρα.

Παθητική κινητοποίηση και stretching

Ο φυσικοθεραπευτής εκτελεί αργές, ελεγχόμενες κινήσεις έκτασης στους καμπτήρες του χεριού. Το stretching δεν είναι απλή διάταση — είναι νευρομυϊκή παρέμβαση. Η μείωση του τόνου κατά το παρατεταμένο stretching οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων: στις ιξωδοελαστικές ιδιότητες των μυοτενόντιων δομών, σε νευρικούς μηχανισμούς αυτογενούς αναστολής (μέσω Ib ινών από το τενόντιο όργανο του Golgi στον νωτιαίο μυελό) και σε κεντρικές προσαρμογές.

Η τεχνική περιλαμβάνει:

• Σταδιακό άνοιγμα των δακτύλων, ένα-ένα, διατηρώντας κάθε θέση για 20-30 δευτερόλεπτα
• Έκταση του καρπού προς τα πίσω, με σταθερή πίεση
• Περιστροφή του πήχη σε πρηνισμό και υπτιασμό, για να αποφευχθεί η δευτερογενής ρίκνωση

Η παθητική κινητοποίηση γίνεται καθημερινά, συχνά πολλές φορές την ημέρα, ειδικά στις πρώτες εβδομάδες μετά το ΑΕΕ.

Τεχνικές αναστολής — reflex inhibiting patterns

Ο φυσικοθεραπευτής τοποθετεί το χέρι σε συγκεκριμένες θέσεις που αναστέλλουν τα παθολογικά αντανακλαστικά. Για παράδειγμα, η θέση με ανοιχτή παλάμη, εκτεταμένα δάκτυλα, καρπό σε ουδέτερη θέση και ώμο σε εξωτερική περιστροφή δημιουργεί ένα μοτίβο που αντιτίθεται στο σπαστικό μοτίβο κάμψης.

Αυτές οι θέσεις διατηρούνται για αρκετά λεπτά, ενώ ταυτόχρονα ζητείται από τον ασθενή να αναπνέει βαθιά και να χαλαρώσει. Η συνδυασμένη νευρομυϊκή και αναπνευστική χαλάρωση μειώνει τη συνολική διέγερση του νευρικού συστήματος.

Ενεργητική υποβοηθούμενη κίνηση

Όταν υπάρχει έστω και ελάχιστη εκούσια κίνηση, ο φυσικοθεραπευτής τη χρησιμοποιεί ως σημείο εκκίνησης. Ειδικά σε ηλικιωμένους ασθενείς με νευρολογικές επιπλοκές, οι συνεδρίες προσαρμόζονται στους περιορισμούς κινητικότητας και στην ανάγκη για επαναλαμβανόμενες, σύντομες παρεμβάσεις που δεν προκαλούν κόπωση. Σε κλινικά κέντρα φυσικοθεραπείας στην ευρύτερη περιοχή του Χολαργού που εξυπηρετούν τέτοιους πληθυσμούς, η εξατομίκευση του προγράμματος είναι κρίσιμη.

Η τεχνική περιλαμβάνει:

• Ο ασθενής ξεκινά την κίνηση (π.χ. προσπαθεί να ανοίξει τα δάκτυλα)
• Ο φυσικοθεραπευτής υποβοηθά την ολοκλήρωσή της
• Σταδιακά, η υποβοήθηση μειώνεται καθώς ο νευρομυϊκός έλεγχος βελτιώνεται

Αυτή η μέθοδος ενισχύει τη νευροπλαστικότητα — τη δυνατότητα του εγκεφάλου να δημιουργήσει νέες συνδέσεις και να αναλάβει μερικώς τη λειτουργία των πληγέντων περιοχών.

Constraint-Induced Movement Therapy (CIMT) — όταν υπάρχει υπολειμματική κίνηση

Αν το σπαστικό χέρι διατηρεί κάποια εκούσια κίνηση, η CIMT περιορίζει τη χρήση του υγιούς χεριού (με νάρθηκα ή γάντι) και αναγκάζει τον ασθενή να χρησιμοποιεί το προσβεβλημένο σε λειτουργικές δραστηριότητες. Η επαναλαμβανόμενη, εντατική χρήση του σπαστικού χεριού σε πραγματικές εργασίες — όπως το πιάσιμο αντικειμένων, το άνοιγμα πόρτας, το κράτημα κουταλιού — επανεκπαιδεύει τον εγκέφαλο και μειώνει τη σπαστικότητα μέσω λειτουργικής χρήσης. Η CIMT εφαρμόζεται συχνά κατ' εξοχήν από εργοθεραπευτές, σε στενή συνεργασία με τη φυσικοθεραπευτική ομάδα.

Η CIMT δεν είναι κατάλληλη για όλους. Σύμφωνα με τα κλασικά κριτήρια εισόδου (Taub et al.), απαιτείται τουλάχιστον 20° ενεργητικής έκτασης του καρπού και 10° ενεργητικής έκτασης των μετακαρποφαλαγγικών/διαφαλαγγικών αρθρώσεων σε δύο τουλάχιστον δάκτυλα του πάσχοντος χεριού. Υπάρχουν και τροποποιημένα πρωτόκολλα (mCIMT) με ηπιότερα κριτήρια για περιπτώσεις μεγαλύτερης λειτουργικής έκπτωσης. Ο επαγγελματίας υγείας αξιολογεί αν πληροίς τα κριτήρια πριν συστήσει τη μέθοδο.

Χρήση ορθωτικών μέσων και splints

Οι νάρθηκες (splints) χρησιμοποιούνται για να διατηρήσουν το χέρι σε λειτουργική θέση και να βοηθήσουν στην πρόληψη της ρίκνωσης. Σημειώνεται ότι η αποτελεσματικότητα του ναρθηκισμού στη σπαστικότητα μετά από ΑΕΕ είναι αμφιλεγόμενη στη σύγχρονη βιβλιογραφία — συστηματικές ανασκοπήσεις (όπως της Cochrane) δεν έχουν δείξει σαφές όφελος στην πρόληψη ρίκνωσης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η ακατάλληλη εφαρμογή μπορεί να αυξήσει τον τόνο. Η απόφαση χρήσης πρέπει να εξατομικεύεται. Υπάρχουν διάφοροι τύποι:

• Resting splint: Διατηρεί το χέρι σε ουδέτερη θέση (ανοιχτή παλάμη, καρπός σε ελαφριά έκταση) κατά τη διάρκεια της νύχτας ή της ανάπαυσης.
• Dynamic splint: Περιλαμβάνει ελατήρια ή ελαστικά που ασκούν σταθερή, ήπια πίεση προς την έκταση των δακτύλων.
• Functional splint: Επιτρέπει περιορισμένη κίνηση ενώ σταθεροποιεί τον καρπό, ώστε να μπορείς να χρησιμοποιήσεις το χέρι σε απλές εργασίες.

Η επιλογή, η κατασκευή και η προσαρμογή του νάρθηκα γίνεται συνήθως από εργοθεραπευτή ή φυσικοθεραπευτή, με βάση τον βαθμό σπαστικότητας, τους λειτουργικούς στόχους και την κατάσταση του δέρματος.

Προφυλάξεις κατά τη χρήση νάρθηκα

Σε ασθενείς μετά από ΑΕΕ συχνά συνυπάρχουν αισθητικές διαταραχές, οπότε αυξάνεται ο κίνδυνος δερματικών βλαβών και έλκους πίεσης. Είναι απαραίτητο:

• Καθημερινός έλεγχος του δέρματος για ερυθρότητα, εκδορές ή σημεία πίεσης
• Έλεγχος για σημεία νευρικής συμπίεσης (μούδιασμα, παραισθήσεις)
• Παρακολούθηση της απόκρισης του μυϊκού τόνου — αν αυξάνεται, χρειάζεται επανεκτίμηση
• Τακτική επαναξιολόγηση από τον επαγγελματία που χορήγησε τον νάρθηκα

Η διάρκεια χρήσης δεν ακολουθεί ενιαίο πρωτόκολλο και εξατομικεύεται από εργοθεραπευτή ή φυσικοθεραπευτή με βάση τη σοβαρότητα της σπαστικότητας, την αντοχή του δέρματος, την αντίδραση του μυϊκού τόνου και τους λειτουργικούς στόχους. Συνήθως, σε αρχικές φάσεις, οι resting splints χρησιμοποιούνται κυρίως κατά τη διάρκεια της νύχτας ή σε περιόδους ανάπαυσης, με σταδιακή προσαρμογή ανάλογα με την κλινική απόκριση. Ο νάρθηκας δεν αντικαθιστά τη φυσικοθεραπεία· είναι συμπληρωματικό εργαλείο.

Λειτουργική εκγύμναση — επανένταξη του χεριού στην καθημερινότητα

Η φάση αυτή της θεραπείας, που αποτελεί κεντρικό πεδίο της εργοθεραπείας σε συνεργασία με τη φυσικοθεραπεία, στοχεύει στη χρήση του χεριού σε πραγματικές δραστηριότητες καθημερινής διαβίωσης (ADLs). Σχεδιάζονται ασκήσεις που μιμούνται καθημερινές εργασίες:

• Πιάσιμο και μεταφορά αντικειμένων διαφορετικών μεγεθών (μπάλα, κύβος, μολύβι)
• Άνοιγμα και κλείσιμο πόρτας
• Χρήση μαχαιροπίρουνου
• Κουμπώματα, φερμουάρ, κορδόνια
• Χρήση πληκτρολογίου ή κινητού

Κάθε δραστηριότητα επαναλαμβάνεται πολλές φορές, με σταδιακή αύξηση της πολυπλοκότητας. Η επανάληψη είναι το κλειδί της νευροπλαστικότητας — ο εγκέφαλος μαθαίνει μέσω της συστηματικής, επαναλαμβανόμενης εκτέλεσης.

Αν η λειτουργική χρήση επιδεινώνει τη σπαστικότητα

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η προσπάθεια εκτέλεσης μιας δύσκολης εργασίας αυξάνει προσωρινά τη σπαστικότητα — ένα φαινόμενο που ονομάζεται «associated reactions». Ο επαγγελματίας υγείας το αναγνωρίζει και προσαρμόζει τη δυσκολία της άσκησης. Αν μια εργασία προκαλεί έντονη σπαστική αντίδραση, απλοποιείται ή χωρίζεται σε μικρότερα βήματα.

Παράδειγμα: αντί να προσπαθήσεις να πιάσεις ένα ποτήρι με ολόκληρο το χέρι, ξεκινάς με το άνοιγμα της παλάμης πάνω σε μια επίπεδη επιφάνεια, μετά με το πιάσιμο ενός μεγάλου, ελαφριού αντικειμένου, και σταδιακά προχωράς σε μικρότερα και βαρύτερα.

Πότε η σπαστικότητα απαιτεί επιπλέον παρεμβάσεις

Αν η φυσικοθεραπεία και η εργοθεραπεία από μόνες τους δεν επαρκούν, οι θεραπευτές συνεργάζονται με νευρολόγο ή φυσίατρο για επιπλέον θεραπείες.

Ενέσεις βοτουλινικής τοξίνης (Botox)

Η βοτουλινική τοξίνη εγχέεται από εξειδικευμένο ιατρό (νευρολόγο ή φυσίατρο) απευθείας στους σπαστικούς μύες και μπλοκάρει προσωρινά τη νευρομυϊκή μετάδοση, μειώνοντας τον τόνο για περίπου 3-4 μήνες κατά μέσο όρο. Η ένεση δεν είναι μόνιμη λύση, αλλά δημιουργεί ένα «παράθυρο ευκαιρίας» κατά το οποίο η φυσικοθεραπεία και η εργοθεραπεία μπορούν να είναι πιο αποτελεσματικές.

Η μέθοδος έχει αντενδείξεις και πιθανές παρενέργειες που πρέπει να συζητούνται με τον γιατρό πριν την εφαρμογή:

• Αντενδείξεις: νευρομυϊκά νοσήματα (μυασθένεια Gravis, ALS και άλλα), κύηση, γαλουχία, ενεργή λοίμωξη στο σημείο ένεσης, γνωστή αλλεργία στα συστατικά.
• Πιθανές παρενέργειες: τοπική υπερβολική μυϊκή αδυναμία (που μπορεί παροδικά να μειώσει τη λειτουργικότητα), διάχυση της τοξίνης σε γειτονικούς μύες, πόνος ή αιμάτωμα στο σημείο ένεσης, σπάνια συστηματικά συμπτώματα.
• Παρακολούθηση: μετά την ένεση η φυσικοθεραπεία και η εργοθεραπεία εντατικοποιούνται για να αξιοποιηθεί η μειωμένη σπαστικότητα.

Φαρμακευτική αγωγή — από του στόματος μυοχαλαρωτικά

Φάρμακα όπως η baclofen ή η tizanidine συνταγογραφούνται μόνο από ιατρό και χρησιμοποιούνται κυρίως όταν η σπαστικότητα είναι γενικευμένη. Δρουν συστημικά και έχουν σημαντικές παρενέργειες που πρέπει να γνωρίζει ο ασθενής και ο φροντιστής:

• Baclofen: υπνηλία, μυϊκή αδυναμία (που μπορεί να επιδεινώσει τη λειτουργικότητα), ζάλη, σύγχυση, παραισθήσεις. Σημαντικό: η απότομη διακοπή του baclofen μπορεί να προκαλέσει σοβαρό σύνδρομο στέρησης με επιληπτικές κρίσεις, υψηλό πυρετό, παραισθήσεις και σπάνια θανατηφόρα επιπλοκή. Η διακοπή πρέπει πάντα να γίνεται σταδιακά υπό ιατρική επίβλεψη.
• Tizanidine: υπνηλία, υπόταση, ξηροστομία, ηπατοτοξικότητα — απαιτείται περιοδικός έλεγχος ηπατικής λειτουργίας.

Τα φάρμακα αυτά δεν αντικαθιστούν τη φυσικοθεραπεία και την εργοθεραπεία — τη συμπληρώνουν, υπό συνεχή ιατρική παρακολούθηση. Καμία αλλαγή δοσολογίας ή διακοπή δεν πρέπει να γίνεται χωρίς συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό.

Προειδοποιητικά σημεία που χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση

Στη διάρκεια της αποκατάστασης μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα που απαιτούν επικοινωνία με γιατρό ή μετάβαση σε τμήμα επειγόντων χωρίς αναβολή:

• Ξαφνική επιδείνωση της μυϊκής δύναμης ή του τόνου, ή νέα νευρολογικά συμπτώματα (μούδιασμα, διαταραχή λόγου, ασυμμετρία προσώπου) — πιθανότητα νέου εγκεφαλικού επεισοδίου
• Έντονος πόνος, οίδημα, ερυθρότητα ή θερμότητα σε άκρο — πιθανότητα εν τω βάθει φλεβοθρόμβωσης (DVT), συχνή επιπλοκή μετά από ΑΕΕ
• Δερματικές βλάβες, πληγές ή έλκη στην παλάμη ή σε σημεία πίεσης ναρθήκων
• Ξαφνική έντονη αύξηση σπαστικότητας χωρίς προφανή αιτία
• Συμπτώματα στέρησης (σύγχυση, ταχυκαρδία, παραισθήσεις) μετά από αλλαγή ή παράλειψη δόσης μυοχαλαρωτικών — ιδίως baclofen
• Πυρετός, σημεία λοίμωξης στο σημείο πρόσφατης ένεσης

Συμπέρασμα — η σπαστικότητα είναι διαχειρίσιμη με συστηματική, διεπιστημονική προσέγγιση

Η μείωση της σπαστικότητας μετά από ΑΕΕ δεν είναι άμεση, αλλά η συστηματική, διεπιστημονική αποκατάσταση μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη λειτουργικότητα. Η έκβαση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: το μέγεθος και τη θέση της εγκεφαλικής βλάβης, την ηλικία, τις συννοσηρότητες, τον χρόνο που έχει περάσει από το επεισόδιο, την έγκαιρη έναρξη της αποκατάστασης και τη συνέπεια στις συνεδρίες. Σε άλλους ασθενείς υπάρχει σημαντική ανάκαμψη, ενώ σε άλλους η σπαστικότητα και η λειτουργική απώλεια παραμένουν αξιοσημείωτοι περιορισμοί παρά την εντατική θεραπεία.

Αν το χέρι παραμένει σφιγμένο μετά από εγκεφαλικό, η αντιμετώπιση δεν περιορίζεται στο stretching: είναι ολοκληρωμένη νευρολογική επανεκπαίδευση από διεπιστημονική ομάδα (νευρολόγος, φυσίατρος, φυσικοθεραπευτής, εργοθεραπευτής), που στοχεύει στην αποκατάσταση του ελέγχου, τη διατήρηση του εύρους κίνησης και την επανένταξη του χεριού στη λειτουργική χρήση.

Σημείωση: Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική, φυσικοθεραπευτική και εργοθεραπευτική εκτίμηση. Πριν από οποιαδήποτε θεραπευτική απόφαση — συμπεριλαμβανομένης της έναρξης, αλλαγής ή διακοπής φαρμακευτικής αγωγής, της εφαρμογής νάρθηκα ή της επιλογής ασκήσεων — συμβουλευθείτε τους θεράποντες επαγγελματίες υγείας σας.