Τι κάνεις όταν ξεχάσεις να υποβάλεις την περιοδική δήλωση ΦΠΑ και τρέχει το πρόστιμο των 250 ευρώ;
Υποβάλλεις την εκπρόθεσμη δήλωση άμεσα μέσω myAADE και πληρώνεις το προβλεπόμενο πρόστιμο ηλεκτρονικά, χωρίς να περιμένεις επιστολή της εφορίας. Όσο γρηγορότερα ολοκληρωθεί η διαδικασία, τόσο μικρότερος ο κίνδυνος επιπλέον κυρώσεων ή ελέγχου.
Οι λογιστές βλέπουν καθημερινά πελάτες που ξεχνούν προθεσμίες ακριβώς επειδή δεν αντιλαμβάνονται ότι η υποβολή ΦΠΑ δεν έχει «επόμενη μέρα» — το σύστημα δεν στέλνει υπενθύμιση, δεν δίνει παράταση, και το πρόστιμο επιβάλλεται αυτόματα μόλις υποβληθεί εκπρόθεσμα η δήλωση ή κατόπιν ελέγχου σε περίπτωση μη υποβολής.
Τι σημαίνει «εκπρόθεσμη υποβολή» και πότε επιβάλλεται το πρόστιμο
Η περιοδική δήλωση ΦΠΑ έχει συγκεκριμένη καταληκτική ημερομηνία που εξαρτάται από το καθεστώς σου: μηνιαία δήλωση μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του επόμενου μήνα, τριμηνιαία μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του μήνα που έπεται της λήξης του τριμήνου (π.χ. για το Α' τρίμηνο Ιανουαρίου–Μαρτίου, η προθεσμία είναι η τελευταία εργάσιμη του Απριλίου). Από την επόμενη ημέρα από τη λήξη, η δήλωση θεωρείται εκπρόθεσμη και κατά την υποβολή της εκδίδεται αυτόματα πράξη επιβολής προστίμου, σύμφωνα με το άρθρο 54 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Ν.4987/2022).
Ύψος προστίμου ανά κατηγορία υπόχρεου
Το πρόστιμο εκπρόθεσμης ή μη υποβολής δήλωσης ΦΠΑ δεν είναι ενιαίο, αλλά διαφοροποιείται ανάλογα με το λογιστικό σύστημα του υπόχρεου:
- 100 ευρώ για όσους δεν υποχρεούνται σε τήρηση βιβλίων.
- 250 ευρώ για όσους τηρούν απλογραφικά βιβλία (πρώην βιβλία Β' κατηγορίας).
- 500 ευρώ για όσους τηρούν διπλογραφικά βιβλία (πρώην βιβλία Γ' κατηγορίας).
Σε περίπτωση υποτροπής εντός πενταετίας, τα ποσά διπλασιάζονται στη δεύτερη παράβαση και τριπλασιάζονται στην τρίτη. Έλεγξε σε ποια κατηγορία βιβλίων εντάσσεται η επιχείρησή σου πριν υπολογίσεις το ποσό που θα κληθείς να καταβάλεις.
Πώς υπολογίζεται η καθυστέρηση
Το myAADE καταγράφει την ημερομηνία υποβολής της δήλωσης και τη συγκρίνει με την καταληκτική. Αν η διαφορά είναι έστω μία ημέρα, το πρόστιμο επιβάλλεται στο ύψος που αντιστοιχεί στην κατηγορία βιβλίων σου, ανεξάρτητα από το ύψος του ΦΠΑ που οφείλεις ή το πόσες ημέρες πέρασαν. Δεν υπάρχει κλιμάκωση ανά ημέρα καθυστέρησης — είτε καθυστερήσεις μία ημέρα είτε δέκα, το ποσό είναι το ίδιο. Υπάρχει όμως, όπως αναφέρθηκε, κλιμάκωση σε περίπτωση επανάληψης της παράβασης εντός πενταετίας.
Τι γίνεται αν δεν υποβάλεις καθόλου
Αν δεν υποβάλεις την εκπρόθεσμη δήλωση, η ΑΑΔΕ μπορεί να προβεί σε πράξη διοικητικού προσδιορισμού του φόρου, υπολογίζοντας τεκμαρτά τις υποχρεώσεις σου, ενώ παράλληλα επιβάλλονται τα προβλεπόμενα πρόστιμα του άρθρου 54 του ΚΦΔ και τόκοι εκπρόθεσμης καταβολής. Επιπλέον, η παράλειψη καταγράφεται στο φορολογικό σου ιστορικό και μπορεί να πυροδοτήσει εκτενέστερο έλεγχο.
Η υποχρέωση μηδενικής δήλωσης
Μια από τις πιο συχνές αιτίες προστίμου είναι η εσφαλμένη πεποίθηση ότι «αν δεν είχα τιμολόγια, δεν χρειάζεται να υποβάλω». Στην πραγματικότητα, όσο είσαι εγγεγραμμένος στο μητρώο ΦΠΑ, υποχρεούσαι να υποβάλεις περιοδική δήλωση ακόμη και όταν είναι μηδενική, δηλαδή ακόμη και όταν δεν υπήρξε καμία φορολογητέα δραστηριότητα στην περίοδο. Η μη υποβολή μηδενικής δήλωσης επιφέρει το ίδιο πρόστιμο με οποιαδήποτε άλλη εκπρόθεσμη δήλωση.
Πώς υποβάλλεις την εκπρόθεσμη δήλωση μέσω myAADE
Η διαδικασία είναι πανομοιότυπη με την εμπρόθεσμη υποβολή. Συνδέεσαι στο myAADE με τους κωδικούς Taxisnet, μεταβαίνεις στην ενότητα των φορολογικών υπηρεσιών για ΦΠΑ και επιλέγεις την υποβολή περιοδικής δήλωσης. Συμπληρώνεις τα πεδία με βάση τα τιμολόγια και τις εισπράξεις της περιόδου και υποβάλλεις τη δήλωση. Το σύστημα δεν σε εμποδίζει να υποβάλεις εκπρόθεσμα — απλώς καταγράφει την ημερομηνία και εκδίδει την πράξη επιβολής προστίμου.
Πού βρίσκεις την πράξη προστίμου
Η πράξη επιβολής προστίμου εμφανίζεται συνήθως άμεσα ή εντός σύντομου χρονικού διαστήματος από την εκπρόθεσμη υποβολή, στην ενότητα «Οφειλές» του myAADE, μαζί με την ταυτότητα οφειλής. Μπορείς να την εκτυπώσεις ή να τη δεις online. Το πρόστιμο εμφανίζεται ως ξεχωριστή οφειλή, με δικό της κωδικό πληρωμής, ανεξάρτητη από την κύρια οφειλή του ΦΠΑ.
Πώς πληρώνεις το πρόστιμο
Η πληρωμή γίνεται ηλεκτρονικά μέσω e-banking ή σε τράπεζα με την ταυτότητα οφειλής που εκδίδεται μέσω myAADE. Δεν χρειάζεται να περιμένεις επιστολή της εφορίας — η πράξη είναι έγκυρη από τη στιγμή που εκδίδεται ηλεκτρονικά. Η προθεσμία καταβολής είναι 30 ημέρες από την κοινοποίηση της πράξης (άρθρο 41 ΚΦΔ). Μετά τη λήξη της προθεσμίας, προστίθενται τόκοι εκπρόθεσμης καταβολής επί του ποσού.
Εάν έχεις ήδη υποβάλει την εκπρόθεσμη δήλωση αλλά δεν πλήρωσες τον ΦΠΑ
Η υποβολή της δήλωσης και η πληρωμή του ΦΠΑ είναι δύο ξεχωριστές υποχρεώσεις. Το πρόστιμο εκπρόθεσμης δήλωσης αφορά μόνο την καθυστέρηση υποβολής. Αν υποβάλεις εμπρόθεσμα αλλά δεν πληρώσεις τον ΦΠΑ που οφείλεις, το πρόστιμο μη υποβολής δεν εκδίδεται — αντίθετα, αρχίζουν να τρέχουν τόκοι εκπρόθεσμης καταβολής επί του ποσού που οφείλεις.
Τι γίνεται αν έχεις και τα δύο προβλήματα
Αν υποβάλεις εκπρόθεσμα και δεν πληρώσεις τον ΦΠΑ, θα έχεις δύο ξεχωριστές οφειλές: το πρόστιμο εκπρόθεσμης δήλωσης και το ποσό του ΦΠΑ με τόκους. Οι τόκοι εκπρόθεσμης καταβολής υπολογίζονται με επιτόκιο 0,73% μηνιαίως (περίπου 8,76% ετησίως), όπως ορίζεται από τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας.
Μπορείς να ζητήσεις ρύθμιση
Αν δεν μπορείς να πληρώσεις τον ΦΠΑ ή το πρόστιμο εφάπαξ, μπορείς να υποβάλεις αίτηση ρύθμισης οφειλών. Στις πάγιες ρυθμίσεις της ΑΑΔΕ εντάσσονται κατά κανόνα όλες οι βεβαιωμένες ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο, συμπεριλαμβανομένων των προστίμων του ΚΦΔ. Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι ρύθμισης (πάγια ρύθμιση με έως 24 δόσεις και κατά καιρούς ευνοϊκότερες έκτακτες ρυθμίσεις), με διαφορετικά κριτήρια ένταξης και διαφορετικό αριθμό δόσεων.
Δικαίωμα ενδικοφανούς προσφυγής
Αν θεωρείς ότι η πράξη επιβολής προστίμου είναι μη νόμιμη ή ότι υπάρχουν λόγοι που δικαιολογούν την καθυστέρηση (π.χ. ανωτέρα βία, σοβαρή ασθένεια, τεκμηριωμένο τεχνικό πρόβλημα στο myAADE), έχεις δικαίωμα να υποβάλεις ενδικοφανή προσφυγή στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) εντός 30 ημερών από την κοινοποίηση της πράξης, σύμφωνα με το άρθρο 63 του ΚΦΔ. Η προσφυγή υποβάλλεται ηλεκτρονικά και εξετάζεται από αρμόδια επιτροπή. Η επιτυχία εξαρτάται από την τεκμηρίωση των λόγων που επικαλείσαι.
Κοινή παρανόηση: «Αν πληρώσω τον ΦΠΑ, δεν χρειάζεται να υποβάλω δήλωση»
Η πληρωμή του ΦΠΑ δεν υποκαθιστά την υποβολή της δήλωσης. Στην πράξη, η πληρωμή ΦΠΑ προϋποθέτει ταυτότητα οφειλής που εκδίδεται μόνο κατά την υποβολή της δήλωσης — επομένως είναι τεχνικά δύσκολο να «πληρώσει» κάποιος ΦΠΑ χωρίς να έχει υποβάλει δήλωση. Παρά ταύτα, η παρανόηση παραμένει διαδεδομένη, ιδίως σε άτομα που λειτουργούσαν με τα παλαιότερα συστήματα.
Γιατί υπάρχει αυτή η παρανόηση
Στο παλιό σύστημα, πριν την πλήρη ψηφιοποίηση, η υποβολή της δήλωσης και η πληρωμή γίνονταν ταυτόχρονα στην εφορία ή στην τράπεζα. Η απόδειξη πληρωμής λειτουργούσε εν τοις πράγμασι ως επιβεβαίωση υποβολής. Στο σημερινό περιβάλλον myAADE, οι δύο διαδικασίες είναι σαφώς ξεχωριστές: η δήλωση υποβάλλεται ηλεκτρονικά, δημιουργεί την οφειλή και την ταυτότητα πληρωμής, και μόνο στη συνέχεια γίνεται η πληρωμή.
Τι πρέπει να κάνεις αν νομίζεις ότι έχεις πληρώσει αλλά δεν έχεις υποβάλει
Έλεγξε καταρχάς στο myAADE αν υπάρχει υποβεβλημένη δήλωση και τι ακριβώς έχει χρεωθεί ή πιστωθεί στο όνομά σου. Σε κάθε περίπτωση, υπέβαλε άμεσα τη δήλωση που εκκρεμεί. Το σύστημα θα εκδώσει το πρόστιμο εκπρόθεσμης υποβολής, αλλά τουλάχιστον η δήλωση θα είναι υποβεβλημένη και δεν θα προστεθούν επιπλέον κυρώσεις για μη υποβολή. Αν έχουν γίνει πληρωμές χωρίς αντίστοιχη οφειλή, χρειάζεται να συνεννοηθείς με λογιστή ή τη ΔΟΥ για τον σωστό συμψηφισμό.
Πώς αποφεύγεις την εκπρόθεσμη υποβολή στο μέλλον
Η πιο αποτελεσματική μέθοδος είναι να ορίσεις υπενθύμιση στο ημερολόγιό σου 5 ημέρες πριν τη λήξη της προθεσμίας. Αυτό σου δίνει χρόνο να συγκεντρώσεις τα τιμολόγια, να ελέγξεις τα στοιχεία και να υποβάλεις χωρίς άγχος. Αν συνεργάζεσαι με λογιστή, ζήτησέ του να σου στέλνει email υπενθύμισης 10 ημέρες πριν.
Χρησιμοποίησε το myAADE ως εργαλείο παρακολούθησης
Το myAADE εμφανίζει τις εκκρεμείς υποχρεώσεις στην αρχική σελίδα. Αν συνδέεσαι τακτικά — έστω μία φορά τον μήνα — θα βλέπεις ποιες δηλώσεις πλησιάζουν και ποιες έχουν λήξει. Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο αν έχεις πολλαπλές υποχρεώσεις (ΦΠΑ, ενδοκοινοτικές συναλλαγές, VIES).
Τι κάνεις αν ταξιδεύεις ή είσαι άρρωστος
Αν ξέρεις ότι θα λείπεις κατά τη λήξη της προθεσμίας, υπέβαλε νωρίτερα. Το σύστημα επιτρέπει την υποβολή από την πρώτη ημέρα της επόμενης φορολογικής περιόδου. Δεν χρειάζεται να περιμένεις την τελευταία ημέρα. Σε περιπτώσεις σοβαρής ασθένειας ή άλλης ανωτέρας βίας που οδήγησαν σε καθυστέρηση, διατηρείς το δικαίωμα ενδικοφανούς προσφυγής που αναφέρθηκε παραπάνω.
Συμπέρασμα: Η υποβολή προηγείται κάθε άλλης ενέργειας
Όταν ξεχάσεις την προθεσμία, η πρώτη ενέργεια που μετράει είναι η άμεση υποβολή της εκπρόθεσμης δήλωσης και η τακτοποίηση του προστίμου. Η αρχική έκδοση της πράξης είναι αυτοματοποιημένη και δεν αξιολογεί επί τόπου τους λόγους της καθυστέρησης· εφόσον όμως υπάρχουν τεκμηριωμένοι λόγοι (ανωτέρα βία, σοβαρή ασθένεια, τεχνικό πρόβλημα), διατηρείς το δικαίωμα ενδικοφανούς προσφυγής στη ΔΕΔ. Όσο γρηγορότερα κλείσεις τη διαδικασία, τόσο μικρότερος ο κίνδυνος επιπλέον προβλημάτων. Αν δεν αισθάνεσαι σίγουρος για τα βήματα, επικοινώνησε με λογιστή πριν προσπαθήσεις μόνος σου — ένα λάθος στη συμπλήρωση της εκπρόθεσμης δήλωσης μπορεί να δημιουργήσει επιπλέον οφειλές που είναι δυσκολότερο να διορθωθούν.
Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά εξειδικευμένη φοροτεχνική συμβουλή. Τα ποσά προστίμων, οι προθεσμίες και τα επιτόκια ορίζονται από την εκάστοτε ισχύουσα νομοθεσία και μπορεί να μεταβληθούν. Για τη συγκεκριμένη περίπτωσή σου, συμβουλεύσου εν ενεργεία λογιστή/φοροτεχνικό ή την αρμόδια ΔΟΥ.
