Τι είναι τα αντικεραυνικά (SPD) στον Γέρακα και γιατί προστατεύουν τον ηλεκτρολογικό πίνακα από υπερτάσεις;

Τα αντικεραυνικά (Surge Protection Devices - SPD) είναι διατάξεις που τοποθετούνται στον ηλεκτρολογικό πίνακα και απορροφούν ξαφνικές υπερτάσεις από ατμοσφαιρικά αίτια (άμεσους ή έμμεσους κεραυνούς), φαινόμενα μεταγωγής στο δίκτυο, σφάλματα ουδετέρου ή εσωτερικές υπερτάσεις από επαγωγικά φορτία, προστατεύοντας τις ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές του σπιτιού από καταστροφή. Η λειτουργία τους βασίζεται στην άμεση εκτροπή της επικίνδυνης υπέρτασης προς τη γείωση, πριν φτάσει στα φορτία.

Σε κατοικίες της περιοχής του Γέρακα, η εγκατάσταση SPD στον ηλεκτρολογικό πίνακα αποτρέπει βλάβες σε ευαίσθητες συσκευές όταν ο κεραυνός πλήξει κοντινό σημείο του δικτύου. Η ύπαρξη ολοκληρωμένης γείωσης, σωστής ισοδυναμικής σύνδεσης (equipotential bonding) και σωστής καλωδίωσης είναι προϋπόθεση για την αποτελεσματική λειτουργία τους.

Πώς δημιουργούνται οι υπερτάσεις που απειλούν τον ηλεκτρολογικό πίνακα

Οι υπερτάσεις δεν προέρχονται μόνο από άμεσο κεραυνό στο κτίριο. Η πλειονότητα των επικίνδυνων υπερτάσεων προκαλείται από έμμεσα αίτια που συχνά παραβλέπονται.

Έμμεσοι κεραυνοί και επαγωγικά φαινόμενα

Όταν ένας κεραυνός πλήττει το έδαφος ή κοντινό σημείο του δικτύου χαμηλής τάσης, το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο που δημιουργείται επάγει υπερτάσεις στους αγωγούς που τροφοδοτούν το σπίτι. Αυτές οι επαγωγικές υπερτάσεις μπορεί να φτάσουν τα 2.000–6.000V, ενώ η ονομαστική τάση του δικτύου είναι 230V. Η διαφορά αυτή μπορεί να καταστρέψει αμέσως τα ηλεκτρονικά εξαρτήματα των συσκευών.

Φαινόμενα μεταγωγής και επανασυνδέσεις στο δίκτυο διανομής

Κατά τη διάρκεια καταιγίδων ή τεχνικών εργασιών, το δίκτυο διανομής μπορεί να υποστεί ξαφνικές διακοπές και επανασυνδέσεις. Κάθε φαινόμενο μεταγωγής (switching transient) δημιουργεί μια παλμική υπέρταση που μπορεί να φτάσει τα 1.000–1.500V για λίγα microseconds. Αν επαναληφθεί αρκετές φορές σε σύντομο διάστημα, η σωρευτική επίδραση βλάπτει τα τροφοδοτικά των υπολογιστών, τα ηλεκτρονικά κυκλώματα των ψυγείων και τα PCB των κλιματιστικών.

Μεταφορά σφάλματος από το δίκτυο μέσης τάσης

Σε περιπτώσεις βλάβης στο δίκτυο μέσης τάσης (20kV), ένα μέρος της υπέρτασης μπορεί να μεταφερθεί μέσω του μετασχηματιστή στο δίκτυο χαμηλής τάσης. Αν ο μετασχηματιστής δεν διαθέτει επαρκή προστασία ή η γείωσή του είναι ελλιπής, η υπέρταση εισέρχεται απευθείας στο σπίτι. Το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα καταστροφικό.

Πώς λειτουργεί το αντικεραυνικό (SPD) στην πράξη

Το SPD δεν εμποδίζει την υπέρταση να εμφανιστεί. Αντίθετα, την ανιχνεύει και την εκτρέπει προς τη γείωση σε πολύ μικρό χρόνο, προτού αυτή προλάβει να καταστρέψει τα φορτία. Ο χρόνος απόκρισης εξαρτάται από την τεχνολογία του στοιχείου: για varistors (MOV) είναι τυπικά μικρότερος των 25 nanoseconds, ενώ για gas discharge tubes (GDT) μερικές εκατοντάδες nanoseconds. Στην πράξη, η αποτελεσματικότητα του SPD αποτυπώνεται στην τάση προστασίας (Up) υπό τυποποιημένη κυματομορφή κρούσης.

Τύποι SPD ανάλογα με την κλάση προστασίας

Υπάρχουν τρεις κύριες κατηγορίες SPD, που ορίζονται από το πρότυπο IEC 61643-11 (στην Ελλάδα εναρμονισμένο μέσω του ΕΛΟΤ HD 60364-5-534):

• Κλάση Ι (Type 1): Τοποθετείται στην είσοδο του κτιρίου, αμέσως μετά τον μετρητή. Προστατεύει από άμεσους κεραυνούς με ρεύμα κρούσης έως 100kA (κυματομορφή 10/350μs). Χρησιμοποιείται σε κτίρια με εξωτερικό αλεξικέραυνο ή σε περιοχές με υψηλή κεραυνική δραστηριότητα. Επειδή η τάση προστασίας Up του Type 1 είναι σχετικά υψηλή, σπάνια χρησιμοποιείται μόνο του — τυπικά συνδυάζεται με Type 2 (ή χρησιμοποιείται combo Type 1+2).
• Κλάση ΙΙ (Type 2): Τοποθετείται στον κεντρικό πίνακα της κατοικίας. Προστατεύει από έμμεσες υπερτάσεις με ρεύμα κρούσης έως 40kA (κυματομορφή 8/20μs). Είναι το συνηθισμένο σχήμα προστασίας σε ελληνικές κατοικίες χωρίς αλεξικέραυνο.
• Κλάση ΙΙΙ (Type 3): Τοποθετείται κοντά σε ευαίσθητες συσκευές που βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση από τον κεντρικό πίνακα (π.χ. home server, audio/video συστήματα, οικιακές ιατρικές συσκευές όπως CPAP). Προστατεύει από υπολειπόμενες υπερτάσεις που δεν απορροφήθηκαν πλήρως από τα SPD Κλάσης ΙΙ. Σε νοσηλευτικούς χώρους ισχύουν ξεχωριστά, αυστηρότερα πρότυπα (ΕΛΟΤ HD 60364-7-710) που δεν καλύπτονται από οικιακό Type 3.

Ποια είναι η διαφορά SPD από ρελέ διαρροής

Μια συχνή παρανόηση είναι ότι το ρελέ διαρροής (RCD/RCCB) προστατεύει και από υπερτάσεις. Στην πραγματικότητα, το ρελέ διαρροής ανιχνεύει μόνο διαφορικά ρεύματα (διαρροές προς τη γη) και προστατεύει από ηλεκτροπληξία. Δεν έχει καμία ικανότητα να απορροφήσει υπερτάσεις. Το SPD και το RCD είναι συμπληρωματικές διατάξεις που πρέπει να συνυπάρχουν στον πίνακα. Σημειώνεται ότι η τοποθέτηση του SPD σε σχέση με τον RCD απαιτεί προσοχή: συνήθως το SPD τοποθετείται πριν από τον RCD ή χρησιμοποιείται RCD τύπου S (επιλεκτικός), ώστε να μην ενεργοποιείται από τα ρεύματα εκτροπής του SPD.

Πώς συνδέεται το SPD με τη γείωση

Η αποτελεσματικότητα του SPD εξαρτάται άμεσα από την ποιότητα της γείωσης και της ισοδυναμικής σύνδεσης. Όταν το SPD ανιχνεύει υπέρταση, δημιουργεί μια διαδρομή χαμηλής αντίστασης προς τη γείωση. Δεν υπάρχει ενιαίο, καθολικό όριο αντίστασης γείωσης στο ΕΛΟΤ HD 384· οι απαιτήσεις διαφέρουν ανάλογα με το σύστημα γείωσης (TT, TN-S, TN-C-S) και τη συντονισμένη λειτουργία με τον RCD (π.χ. στο TT σύστημα ισχύει η σχέση Ra × IΔn ≤ 50V). Γενικά, όσο χαμηλότερη η αντίσταση γείωσης, τόσο καλύτερα. Εξίσου κρίσιμος όμως είναι ο λεγόμενος «κανόνας των 50cm»: το συνολικό μήκος των αγωγών σύνδεσης του SPD (από φάση και προς γείωση) πρέπει να μην ξεπερνά τα 50cm, αλλιώς η επαγωγική πτώση τάσης υποβαθμίζει σοβαρά την προστασία. Πριν την εγκατάσταση SPD, ο αδειούχος ηλεκτρολόγος μετρά την αντίσταση γείωσης με γειωσόμετρο και, αν χρειαστεί, προσθέτει επιπλέον ράβδους γείωσης.

Γιατί τα SPD τοποθετούνται ευρέως στους πίνακες στον Γέρακα

Η αυξημένη χρήση ευαίσθητων ηλεκτρονικών συσκευών και η συχνότητα καιρικών φαινομένων καθιστούν την προστασία από υπερτάσεις ιδιαίτερα χρήσιμη στις σύγχρονες κατοικίες.

Υψηλή πυκνότητα ηλεκτρονικών φορτίων

Στις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις της ευρύτερης περιοχής, στα όρια Γαργηττού και Γέρακα, τα σπίτια φιλοξενούν δεκάδες συσκευές με ηλεκτρονικά τροφοδοτικά: routers, smart TVs, κλιματιστικά inverter, φορτιστές laptop, συστήματα συναγερμού. Μια σοβαρή υπέρταση μπορεί δυνητικά να καταστρέψει ταυτόχρονα πολλές συσκευές, με κόστος αντικατάστασης που σε χειρότερα σενάρια ξεπερνά εύκολα τις χιλιάδες ευρώ. Σύγχρονες συσκευές με ποιοτικά SMPS τροφοδοτικά διαθέτουν κάποια εσωτερική ανοχή, αλλά αυτή δεν αρκεί για ισχυρές κρούσεις. Το SPD αποτελεί ένα οικονομικά προσιτό μέτρο προστασίας με διάρκεια ζωής που εξαρτάται από τη συχνότητα και την ένταση των υπερτάσεων που θα κληθεί να απορροφήσει.

Αύξηση κεραυνικής δραστηριότητας λόγω κλιματικής αλλαγής

Τα μετεωρολογικά δεδομένα δείχνουν αύξηση της συχνότητας και έντασης των καταιγίδων στην Αττική. Η ηλεκτρολογική εγκατάσταση που σχεδιάστηκε πριν από δεκαετίες δεν περιλάμβανε SPD, γιατί οι υπερτάσεις θεωρούνταν σπανιότερες και οι συσκευές ήταν λιγότερο ευαίσθητες. Σήμερα, η προστασία από υπερτάσεις αποτελεί συνιστώμενη προδιαγραφή ασφαλείας, αν και — σε αντίθεση με το ρελέ διαρροής που είναι καθολικά υποχρεωτικό από τον ΚΕΗΕ/ΕΛΟΤ HD 384 σε όλα τα κυκλώματα πριζών κατοικιών — η εγκατάσταση SPD απαιτείται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις (κατά το ΕΛΟΤ HD 60364-4-443: ανάλυση κινδύνου, παρουσία ευαίσθητου εξοπλισμού, εκτεθειμένες θέσεις).

Σχέση με ασφαλιστική κάλυψη κατοικίας

Η σχέση SPD και ασφαλιστικής κάλυψης ποικίλλει ανά συμβόλαιο. Ορισμένες ασφαλιστικές πολιτικές κατοικίας που καλύπτουν ζημιές από κεραυνό ή βραχυκύκλωμα ενδέχεται να περιλαμβάνουν όρους σχετικά με τα μέτρα προστασίας. Δεν αποτελεί όμως γενικό κανόνα ότι η μη ύπαρξη SPD οδηγεί σε άρνηση αποζημίωσης — αυτό θα απαιτούσε ρητό συμβατικό όρο. Ο κάθε ιδιοκτήτης πρέπει να ελέγξει το ασφαλιστήριό του και, αν χρειάζεται, να συμβουλευτεί τον ασφαλιστικό του πράκτορα. Η εγκατάσταση SPD, σε κάθε περίπτωση, ενισχύει την τεκμηρίωση ότι έχουν ληφθεί εύλογα μέτρα προστασίας.

Πότε πρέπει να αντικαθίσταται το SPD

Το SPD δεν είναι διάταξη «εγκατέστησε και ξέχασε». Μετά από κάθε σοβαρή υπέρταση, το εσωτερικό του στοιχείο (varistor ή gas discharge tube) υποβαθμίζεται και χάνει σταδιακά την ικανότητά του να απορροφά μελλοντικές υπερτάσεις.

Πώς αναγνωρίζεις ότι το SPD έχει παύσει να λειτουργεί

Τα σύγχρονα SPD διαθέτουν οπτική ένδειξη (πράσινο/κόκκινο LED ή παραθυράκι). Αν η ένδειξη γίνει κόκκινη ή σβήσει, το SPD έχει εξαντληθεί και πρέπει να αντικατασταθεί αμέσως. Ορισμένα μοντέλα διαθέτουν επαφή τηλεσηματοδότησης που στέλνει σήμα σε κεντρικό σύστημα ελέγχου ή ενεργοποιεί συναγερμό. Σε παλαιότερα SPD χωρίς ένδειξη, ο μόνος τρόπος ελέγχου είναι η μέτρηση της αντίστασης με πολύμετρο — διαδικασία που απαιτεί αποσύνδεση του SPD και τεχνική γνώση, και πρέπει να γίνεται από αδειούχο ηλεκτρολόγο.

Πόσες υπερτάσεις αντέχει ένα SPD

Η διάρκεια ζωής ενός SPD εξαρτάται από τον αριθμό και την ένταση των υπερτάσεων που απορροφά. Ένα SPD Κλάσης ΙΙ με ονομαστικό ρεύμα εκφόρτισης 40kA μπορεί ενδεικτικά να αντέξει αρκετές μέτριες υπερτάσεις ή λίγες σοβαρές, αλλά οι ακριβείς τιμές διαφέρουν ανά κατασκευαστή και μοντέλο. Μετά από άμεσο κεραυνό, ακόμα κι αν η ένδειξη παραμένει πράσινη, συνιστάται προληπτική αντικατάσταση ή τουλάχιστον έλεγχος από ηλεκτρολόγο.

Προγραμματισμένος έλεγχος κάθε 2–3 χρόνια

Ακόμα κι αν δεν υπήρξε εμφανής υπέρταση, το SPD πρέπει να ελέγχεται κάθε 2–3 χρόνια από ηλεκτρολόγο. Η υγρασία, η σκόνη και οι θερμοκρασιακές διακυμάνσεις μέσα στον πίνακα μπορεί να υποβαθμίσουν σταδιακά τα εσωτερικά στοιχεία. Ο έλεγχος περιλαμβάνει οπτική επιθεώρηση, μέτρηση αντίστασης γείωσης και επαλήθευση της σωστής σύνδεσης των καλωδίων.

Πώς επιλέγεις το κατάλληλο SPD για τον πίνακα

Η επιλογή SPD δεν γίνεται τυχαία. Εξαρτάται από τον τύπο της εγκατάστασης, την ύπαρξη αλεξικέραυνου, την απόσταση από μετασχηματιστή και το επίπεδο προστασίας που απαιτείται σύμφωνα με την ανάλυση κινδύνου του ΕΛΟΤ HD 60364-4-443.

Ονομαστικό ρεύμα εκφόρτισης (In) και μέγιστο ρεύμα κρούσης (Imax)

Το ονομαστικό ρεύμα εκφόρτισης (In) είναι το ρεύμα που το SPD μπορεί να εκτρέψει επανειλημμένα χωρίς να καταστραφεί. Για τυπικές οικιακές εγκαταστάσεις, συνήθως επαρκεί SPD με In=20kA. Αν το κτίριο βρίσκεται σε εκτεθειμένη περιοχή ή διαθέτει αλεξικέραυνο, συνιστάται In=40kA. Το μέγιστο ρεύμα κρούσης (Imax) είναι το ανώτατο ρεύμα που το SPD μπορεί να εκτρέψει μία φορά πριν καταστραφεί. Για Κλάση ΙΙ, το Imax κυμαίνεται από 40kA έως 100kA.

Τάση προστασίας (Up) και επίπεδο προστασίας

Η τάση προστασίας (Up) είναι η μέγιστη τάση που επιτρέπεται να φτάσει στα φορτία όταν το SPD ενεργοποιηθεί. Όσο χαμηλότερη είναι η Up, τόσο καλύτερη η προστασία στα φορτία. Για ευαίσθητες ηλεκτρονικές συσκευές, συνιστάται Up ≤ 1.500V. Για γενική προστασία, Up ≤ 2.500V είναι αποδεκτή. Σημειώνεται ότι το LPL (Lightning Protection Level), που κυμαίνεται από I (προστασία έναντι σοβαρότερων κεραυνών) έως IV (χαμηλότερο επίπεδο απειλής), είναι έννοια του προτύπου EN 62305 και αφορά τον σχεδιασμό του συνολικού συστήματος αντικεραυνικής προστασίας (LPS) — όχι απευθείας τον χαρακτηρισμό του SPD. Οι παράμετροι του SPD ορίζονται ξεχωριστά (Uoc, Up, In, Imax) από το πρότυπο IEC 61643/ΕΛΟΤ HD 60364-5-534.

Μονοπολικό, διπολικό ή τετραπολικό SPD

Σε μονοφασική εγκατάσταση (230V), το SPD μπορεί να είναι μονοπολικό (1P+N) ή διπολικό (2P). Το μονοπολικό προστατεύει μόνο τη φάση, ενώ το διπολικό προστατεύει και τον ουδέτερο. Το διπολικό είναι προτιμότερο γιατί οι υπερτάσεις μπορεί να εμφανιστούν και στον ουδέτερο. Σε τριφασική εγκατάσταση (400V), το SPD είναι τετραπολικό (3P+N) και προστατεύει και τις τρεις φάσεις.

Προϋποθέσεις σωστής και νόμιμης εγκατάστασης

Η εγκατάσταση SPD δεν είναι εργασία DIY. Πρέπει να γίνεται από αδειούχο ηλεκτρολόγο εγκαταστάτη, καθώς προϋποθέτει επεμβάσεις στον ηλεκτρολογικό πίνακα και τήρηση κρίσιμων κανόνων ασφαλείας:

• Σωστή επιλογή backup protection: Πριν το SPD πρέπει να υπάρχει κατάλληλη ασφάλεια/MCB με χαρακτηριστικά που ορίζει ο κατασκευαστής του SPD, ώστε σε περίπτωση αστοχίας του SPD να μην προκληθεί βραχυκύκλωμα.
• Κανόνας των 50cm: Το συνολικό μήκος των αγωγών σύνδεσης του SPD (φάση και γείωση) πρέπει να είναι όσο το δυνατόν μικρότερο, ιδανικά κάτω από 50cm.
• Σωστή θέση σε σχέση με τον RCD: Συνήθως το SPD τοποθετείται πριν από τον RCD ή χρησιμοποιείται RCD τύπου S.
• Ισοδυναμική σύνδεση: Όλα τα μεταλλικά μέρη και οι γειώσεις πρέπει να είναι ισοδυναμικά συνδεδεμένες.
• Έκδοση νέας ΥΔΕ: Μετά από κάθε επέμβαση στον πίνακα, ο εγκαταστάτης υποχρεούται να εκδώσει νέα Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη (ΥΔΕ). Σημειώνεται ότι η ΥΔΕ έχει χρόνο ισχύος (γενικά 14 έτη για κατοικίες, 7 για επαγγελματικούς χώρους), και σε παλαιές εγκαταστάσεις η εγκατάσταση SPD αποτελεί καλή ευκαιρία συνολικού ελέγχου και επανέκδοσης ΥΔΕ.

Σε περίπτωση παράνομης ή ανεπαρκούς εγκατάστασης χωρίς ΥΔΕ, υπάρχει κίνδυνος απώλειας ασφαλιστικής κάλυψης και ευθύνης σε περίπτωση πυρκαγιάς ή ατυχήματος.

Κόστος εγκατάστασης SPD και συντήρηση

Η εγκατάσταση SPD είναι μια σχετικά οικονομική επένδυση που μπορεί να αποσβεστεί ακόμα και με την πρώτη υπέρταση που θα απορροφήσει.

Κόστος υλικών και εργασίας

Ένα SPD Κλάσης ΙΙ με In=40kA κοστίζει ενδεικτικά 80–150€ ανάλογα με τον κατασκευαστή (Schneider, ABB, Siemens, Hager). Η εργασία εγκατάστασης από ηλεκτρολόγο κοστίζει συνήθως 50–80€ και διαρκεί 30–45 λεπτά εφόσον η υπάρχουσα εγκατάσταση είναι σε καλή κατάσταση. Αν χρειάζεται και βελτίωση της γείωσης (προσθήκη ράβδων), το κόστος ανεβαίνει κατά 100–200€. Συνολικά, η εγκατάσταση SPD κυμαίνεται ενδεικτικά στα 150–250€, χωρίς να συμπεριλαμβάνεται τυχόν έκδοση νέας ΥΔΕ ή συνολικότερη αναβάθμιση πίνακα.

Κόστος αντικατάστασης μετά από υπέρταση

Μετά από υπέρταση που εξάντλησε το SPD, η αντικατάσταση κοστίζει ενδεικτικά 80–120€ (υλικό + εργασία). Ορισμένα SPD έχουν αντικαταστάσιμο εσωτερικό στοιχείο (cartridge), οπότε δεν χρειάζεται να αλλάξει ολόκληρη η διάταξη — μόνο το cartridge, που κοστίζει 30–50€.

Σύγκριση με το κόστος ζημιών και με την ασφάλιση

Σε ένα δυσμενές σενάριο, μια σοβαρή υπέρταση μπορεί δυνητικά να βλάψει router, smart TV, κλιματιστικό inverter, υπολογιστή και ψυγείο, με συνολικό κόστος αντικατάστασης που μπορεί να ξεπεράσει τις 3.000€. Το ποσό αυτό είναι ενδεικτικό μέγιστο και όχι βέβαιο, καθώς πολλές σύγχρονες συσκευές διαθέτουν εσωτερική προστασία τροφοδοτικών. Παράλληλα, αξίζει να σημειωθεί ότι το SPD και η ασφάλιση κατοικίας λειτουργούν συμπληρωματικά: η ασφάλιση καλύπτει ζημιά εκ των υστέρων (συχνά με απαλλαγές και όρια), ενώ το SPD προλαμβάνει τη ζημιά. Πολλές κατοικίες έχουν ήδη κάποια κάλυψη — μια προσεκτική σύγκριση κάθε χρήστη μεταξύ κόστους SPD, ασφαλίστρου και πιθανής έκθεσης οδηγεί στην πιο λογική απόφαση.

Πιθανές επιδοτήσεις σε ευρύτερη αναβάθμιση

Σε περίπτωση που η εγκατάσταση SPD γίνεται στο πλαίσιο συνολικής ηλεκτρολογικής αναβάθμισης ή ενεργειακής αναβάθμισης της κατοικίας, αξίζει να εξεταστεί η ενδεχόμενη υπαγωγή σε χρηματοδοτικά εργαλεία (όπως προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ»), τα οποία μπορεί κατά περίπτωση να καλύπτουν αναβαθμίσεις πίνακα. Οι ακριβείς όροι κάθε φορά εξαρτώνται από το εκάστοτε ενεργό πρόγραμμα.

Συμπέρασμα: η προστασία από υπερτάσεις ως σύγχρονη απαίτηση ασφαλείας

Η εγκατάσταση SPD αποτελεί σήμερα σοβαρή πρόταση ασφαλείας για κάθε σύγχρονη ηλεκτρολογική εγκατάσταση, ιδιαίτερα όταν φιλοξενεί ευαίσθητα ηλεκτρονικά. Αν ο πίνακας δεν διαθέτει SPD, αξίζει να αξιολογηθεί η προσθήκη του από αδειούχο ηλεκτρολόγο εγκαταστάτη — ειδικά αν το σπίτι φιλοξενεί ευαίσθητες ηλεκτρονικές συσκευές, υπάρχει εργασία από το σπίτι ή χρησιμοποιούνται υπολογιστές για σχολικές εργασίες. Σε κάθε περίπτωση, η εγκατάσταση πρέπει να συνοδεύεται από έκδοση νέας ΥΔΕ και έλεγχο της συνολικής κατάστασης γείωσης και πίνακα.

Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά τη συμβουλή και τη μελέτη αδειούχου ηλεκτρολόγου εγκαταστάτη. Για οποιαδήποτε επέμβαση στον ηλεκτρολογικό πίνακα και επιλογή κατάλληλου SPD, απευθυνθείτε σε πιστοποιημένο επαγγελματία που θα εκτιμήσει τις ιδιαιτερότητες της εγκατάστασής σας και θα εκδώσει τη σχετική ΥΔΕ.