Μετακόμισες σε παλιό διαμέρισμα στα Βριλήσσια χωρίς πρίζες σούκο με γείωση και θέλεις να τις αντικαταστήσεις;

Σε παλιά διαμερίσματα χωρίς πρίζες σούκο, η απουσία γείωσης αυξάνει τον κίνδυνο ηλεκτροπληξίας από συσκευές με μεταλλικό περίβλημα. Η αντικατάσταση απαιτεί έλεγχο ύπαρξης αγωγού γείωσης στο κύκλωμα και, αν λείπει, νέα καλωδίωση από αδειούχο ηλεκτρολόγο εγκαταστάσεων.

Σε οικογενειακές γειτονιές με χαμηλή όχληση, τα διαμερίσματα συχνά χτίστηκαν τη δεκαετία του 1970 με απλές δίπολες πρίζες. Η μετακόμιση σε τέτοιο χώρο σημαίνει ότι κάθε συσκευή με μεταλλικό σώμα — ψυγείο, πλυντήριο, φούρνος — λειτουργεί χωρίς την προστασία που προσφέρει η γείωση. Αν υπάρχει διαρροή ρεύματος στο περίβλημα, το άγγιγμα μπορεί να προκαλέσει ηλεκτροπληξία.

Σημαντική προειδοποίηση — νομικό πλαίσιο: Στην Ελλάδα, οι εργασίες σε ηλεκτρικές εγκαταστάσεις (προσθήκη αγωγού γείωσης, αντικατάσταση καλωδίωσης, εγκατάσταση ή τροποποίηση ρελέ διαφυγής, εγκατάσταση ηλεκτροδίου γείωσης) εκτελούνται υποχρεωτικά από αδειούχο ηλεκτρολόγο εγκαταστάσεων (Π.Δ. 108/2013) και απαιτούν έκδοση Υπεύθυνης Δήλωσης Εγκαταστάτη (ΥΔΕ) σύμφωνα με την ΥΑ Φ.50/503/168/2011, η οποία κατατίθεται στον ΔΕΔΔΗΕ. Το ισχύον τεχνικό πλαίσιο είναι το πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384 (υποχρεωτικό από το 2006, με ενημερωμένη έκδοση 2017), που καθορίζει τις απαιτήσεις για γείωση, ρελέ διαφυγής, διατομές αγωγών, ζώνες υγρών χώρων και αντικεραυνική προστασία (SPD). Οι παρακάτω περιγραφές έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα — δεν αποτελούν οδηγό αυτοδιαχείρισης. Επεμβάσεις χωρίς ΥΔΕ μπορούν να οδηγήσουν σε άρνηση ασφαλιστικής αποζημίωσης σε περίπτωση πυρκαγιάς ή ατυχήματος, σε πρόστιμα και σε ποινική ευθύνη.

Τι είναι η πρίζα σούκο και γιατί διαφέρει από τη δίπολη;

Η πρίζα σούκο (Schuko) έχει τρεις επαφές: δύο για τη φάση και τον ουδέτερο, και μία μεταλλική επαφή στα πλαϊνά για τη γείωση. Η δίπολη πρίζα έχει μόνο δύο οπές και δεν διαθέτει σύνδεση γείωσης.

Πώς λειτουργεί η γείωση στην πρίζα σούκο;

Η γείωση συνδέει το μεταλλικό περίβλημα της συσκευής με τη γη μέσω του κίτρινου-πράσινου αγωγού. Αν υπάρξει διαρροή ρεύματος στο περίβλημα, μέρος του ρεύματος εκτονώνεται προς τη γη μέσω του αγωγού γείωσης αντί να περάσει από το σώμα κάποιου που θα ακουμπήσει τη συσκευή. Αυτή η διαρροή προς γη δημιουργεί ανισορροπία μεταξύ φάσης και ουδέτερου, την οποία ανιχνεύει το ρελέ διαφυγής (όπου υπάρχει) και διακόπτει το κύκλωμα — ιδανικά πριν προλάβει κάποιος να αγγίξει τη συσκευή. Χωρίς γείωση, το ρελέ ενεργοποιείται μόνο αφού κάποιος ήδη αγγίξει τη φάση μέσω της συσκευής, δηλαδή ενώ η ηλεκτροπληξία έχει ήδη ξεκινήσει.

Γιατί οι παλιές εγκαταστάσεις δεν είχαν γείωση;

Σε παλαιά διαμερίσματα κατασκευής προ-1989 είναι σύνηθες να μην υπάρχει γείωση σε όλα τα κυκλώματα. Ο Κανονισμός Εσωτερικών Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων (ΚΕΗΕ, ΥΑ Φ.7.5/1816/88) θέσπισε αυστηρότερες απαιτήσεις από το 1989 και έπειτα, ενώ η εφαρμογή του ΕΛΟΤ HD 384 από το 2006 αντικατέστησε τον ΚΕΗΕ και επέβαλε πολύ αυστηρότερες απαιτήσεις γείωσης και ρελέ διαφυγής 30mA σε όλα τα κυκλώματα πριζών. Παλαιότερα κτίρια δεν υποχρεώθηκαν σε αναδρομική αναβάθμιση, αλλά κάθε σύγχρονη επέμβαση πρέπει να συμμορφώνεται με το ισχύον πρότυπο.

Ποιες συσκευές χρειάζονται οπωσδήποτε πρίζα με γείωση;

Κάθε συσκευή με μεταλλικό εξωτερικό περίβλημα που μπορεί να αγγίξει ο χρήστης: πλυντήριο ρούχων, πλυντήριο πιάτων, ηλεκτρική κουζίνα, φούρνος, ψυγείο, θερμοσίφωνας, κλιματιστικό, ηλεκτρικό σίδερο, μικροσυσκευές κουζίνας με μεταλλικό σώμα. Οι συσκευές αυτές φέρουν φις σούκο με τρεις επαφές και προϋποθέτουν γειωμένη πρίζα. Συσκευές διπλής μόνωσης (class II), που φέρουν το σύμβολο του διπλού τετραγώνου, δεν απαιτούν γείωση.

Πώς ελέγχεται αν το διαμέρισμα έχει γείωση στα κυκλώματα;

Πριν από οποιαδήποτε αντικατάσταση πριζών, ο ηλεκτρολόγος επιβεβαιώνει ότι υπάρχει αγωγός γείωσης στο κύκλωμα. Αν δεν υπάρχει, η αλλαγή της πρόσοψης της πρίζας δεν προσφέρει καμία προστασία.

Τι ελέγχει ο ηλεκτρολόγος στον πίνακα;

Ανοίγει τον κεντρικό πίνακα και ελέγχει τα καλώδια που εισέρχονται στους μικροαυτόματους. Αν βλέπει μόνο δύο αγωγούς ανά κύκλωμα (συνήθως μπλε και καφέ/μαύρο), δεν υπάρχει γείωση. Αν υπάρχει τρίτος αγωγός κίτρινος-πράσινος συνδεδεμένος στη ράβδο γείωσης του πίνακα, το κύκλωμα διαθέτει γείωση.

Πώς μετριέται η συνέχεια γείωσης με πολύμετρο;

Ο ηλεκτρολόγος χρησιμοποιεί πολύμετρο σε λειτουργία continuity ή ohmmeter. Αφαιρεί μία πρίζα από τον τοίχο και μετρά την αντίσταση μεταξύ του κίτρινου-πράσινου αγωγού (αν υπάρχει) και της ράβδου γείωσης του πίνακα. Αντίσταση κοντά στο μηδέν σημαίνει καλή σύνδεση. Αν δεν υπάρχει κίτρινος-πράσινος αγωγός στο κουτί της πρίζας, το κύκλωμα δεν έχει γείωση. Πέρα από τη συνέχεια, στην έκδοση ΥΔΕ απαιτούνται και επιπλέον μετρήσεις (αντίσταση γείωσης, χρόνος απόκρισης ρελέ, αντίσταση μόνωσης) με κατάλληλο όργανο ελέγχου εγκαταστάσεων.

Μπορεί ο σωλήνας νερού να χρησιμοποιηθεί ως γείωση;

Όχι με ασφάλεια. Παλιότερα, ορισμένοι ηλεκτρολόγοι συνέδεαν τη γείωση στον μεταλλικό σωλήνα νερού, υποθέτοντας ότι αυτός οδηγεί στη γη. Σήμερα, οι σωλήνες είναι συχνά πλαστικοί ή διακόπτονται με πλαστικές συνδέσεις, οπότε η συνέχεια δεν είναι εγγυημένη. Επιπλέον, αν ο σωλήνας αποσυνδεθεί για επισκευή, χάνεται η γείωση. Σε διαμέρισμα πολυκατοικίας, η ορθή λύση είναι η σύνδεση στο κεντρικό σύστημα γείωσης του κτιρίου. Αν το κτίριο δεν διαθέτει τέτοιο σύστημα, η εγκατάσταση ηλεκτροδίου γείωσης στο έδαφος δεν μπορεί να γίνει μονομερώς από έναν ιδιοκτήτη — απαιτεί απόφαση γενικής συνέλευσης συνιδιοκτητών και εγκατάσταση κοινόχρηστου συστήματος γείωσης από αδειούχο ηλεκτρολόγο.

Τι χρειάζεται για την προσθήκη γείωσης σε κύκλωμα που δεν έχει;

Αν το διαμέρισμα δεν διαθέτει αγωγό γείωσης, η απλή αλλαγή πρίζας δεν λύνει το πρόβλημα. Χρειάζεται νέα καλωδίωση ή σύνδεση με το σύστημα γείωσης του κτιρίου, εργασίες που εκτελούνται από αδειούχο ηλεκτρολόγο με έκδοση ΥΔΕ.

Πότε χρειάζεται πλήρης αντικατάσταση καλωδίωσης;

Αν το κύκλωμα χρησιμοποιεί παλιό διπολικό καλώδιο χωρίς τρίτο αγωγό, η μόνη πλήρης λύση είναι η αντικατάσταση των καλωδίων με τριπολικά. Οι διατομές επιλέγονται από τον ηλεκτρολόγο βάσει υπολογισμού φορτίων, ενδεικτικά: 1,5mm² για φωτισμό, 2,5mm² για πρίζες γενικής χρήσης, 4-6mm² για κυκλώματα μεγάλων φορτίων (ηλεκτρική κουζίνα, θερμοσίφωνας), ενώ για κλιματιστικά η διατομή εξαρτάται από τη μέγιστη ισχύ της μονάδας. Σε εντοιχισμένους σωλήνες χρησιμοποιούνται συνήθως μονόκλωνα καλώδια τύπου NYM ή ισοδύναμα. Η εργασία απαιτεί άνοιγμα των τοίχων κατά μήκος των διαδρομών, τοποθέτηση νέων καλωδίων και επαναστοκάρισμα. Είναι επεμβατική εργασία, αλλά εξασφαλίζει πλήρη συμμόρφωση με το ΕΛΟΤ HD 384.

Είναι εφικτή η όδευση νέου αγωγού γείωσης μόνο του;

Σε ορισμένες περιπτώσεις, αν τα κανάλια μέσα στους τοίχους έχουν αρκετό χώρο, ο ηλεκτρολόγος μπορεί να περάσει επιπλέον έναν κίτρινο-πράσινο αγωγό κατάλληλης διατομής παράλληλα με τα υπάρχοντα καλώδια. Αυτό είναι λιγότερο επεμβατικό, αλλά προϋποθέτει ότι οι σωλήνες δεν είναι γεμάτοι και ότι τα υπάρχοντα καλώδια είναι σε καλή κατάσταση. Ο αγωγός γείωσης συνδέεται στη ράβδο γείωσης του πίνακα και στην επαφή γείωσης κάθε νέας πρίζας. Η εργασία ολοκληρώνεται με μετρήσεις και έκδοση ΥΔΕ.

Τι γίνεται αν το κτίριο δεν έχει σύστημα γείωσης;

Αν το κτίριο δεν διαθέτει ηλεκτρόδιο γείωσης ή κεντρικό ισοδυναμικό ζυγό, χρειάζεται εγκατάσταση νέου συστήματος. Αυτό περιλαμβάνει τοποθέτηση χάλκινου ηλεκτροδίου (ράβδου ή πλέγματος) στο έδαφος, σύνδεση με χάλκινο αγωγό κατάλληλης διατομής (συνήθως 16mm²) στον πίνακα, και διασύνδεση όλων των μεταλλικών μαζών του κτιρίου (σωλήνες, κουφώματα, ισοδυναμικός ζυγός μπάνιου). Η εργασία είναι κοινόχρηστη: απαιτεί απόφαση γενικής συνέλευσης συνιδιοκτητών, έγκριση από τη διαχείριση και συντονισμό με τους υπόλοιπους ιδιοκτήτες, και εκτελείται από αδειούχο ηλεκτρολόγο.

Πώς γίνεται η αντικατάσταση πριζών όταν υπάρχει γείωση στο κύκλωμα;

Αν επιβεβαιώθηκε ότι υπάρχει αγωγός γείωσης στα κουτιά των πριζών, η αντικατάσταση είναι σχετικά απλή εργασία συντήρησης. Παρακάτω περιγράφονται τα βήματα ενημερωτικά — η εκτέλεση συνιστάται να γίνεται από αδειούχο ηλεκτρολόγο, ιδίως αν δεν υπάρχει εξοικείωση με ηλεκτρολογικές εργασίες.

Ποια εργαλεία και υλικά χρησιμοποιούνται;

Κατσαβίδι επίπεδο και σταυρό, πένσα κοπής, πένσα γυμνώματος καλωδίων, δοκιμαστικό κατσαβίδι ή πολύμετρο, νέες πρίζες σούκο (συμβατό μοντέλο με το υπάρχον κουτί), και μονωτική ταινία. Προαιρετικά, κουτιά εντοιχισμού αν τα παλιά είναι κατεστραμμένα.

Πώς αποσυνδέεται η παλιά πρίζα με ασφάλεια;

Κατεβαίνει ο αντίστοιχος μικροαυτόματος από τον πίνακα. Επιβεβαιώνεται με δοκιμαστικό κατσαβίδι ή πολύμετρο ότι δεν υπάρχει τάση στην πρίζα. Αφαιρείται το πλαίσιο και ξεβιδώνεται η βάση της πρίζας από το κουτί. Στη συνέχεια ξεβιδώνονται οι βίδες που κρατούν τους αγωγούς και απελευθερώνονται τα καλώδια.

Πώς συνδέεται η νέα πρίζα σούκο;

Τα άκρα των αγωγών γυμνώνονται κατά 8-10mm. Ο μπλε αγωγός (ουδέτερος) και ο καφέ ή μαύρος (φάση) συνδέονται στις δύο πλευρικές επαφές της πρίζας — η σταθερή τήρηση μιας σύμβασης (π.χ. φάση δεξιά, ουδέτερος αριστερά) σε όλη την εγκατάσταση είναι καλή πρακτική, αν και το φις Schuko είναι μη πολωμένο και δεν επηρεάζει τη λειτουργικότητα· κρίσιμος είναι ο σωστός εντοπισμός της φάσης με δοκιμαστικό. Ο κίτρινος-πράσινος αγωγός (γείωση) συνδέεται στην επαφή που φέρει το σύμβολο γείωσης. Βιδώνονται καλά οι βίδες, ελέγχεται ότι δεν υπάρχουν εκτεθειμένα χάλκινα νήματα, και η βάση τοποθετείται στο κουτί. Ακολουθεί ανεβάσιμο του μικροαυτόματου και δοκιμή της λειτουργίας.

Τι γίνεται αν το κύκλωμα έχει γείωση αλλά η πρίζα δεν την αναγνωρίζει;

Μερικές φορές, η γείωση υπάρχει στο κύκλωμα αλλά η σύνδεση στην πρίζα είναι κακή ή διακομμένη.

Πώς ελέγχεται η συνέχεια γείωσης στην πρίζα;

Με το ρεύμα κλειστό, ο ηλεκτρολόγος χρησιμοποιεί πολύμετρο σε λειτουργία continuity. Τοποθετεί τη μία ακίδα στην επαφή γείωσης της πρίζας και την άλλη σε γνωστό σημείο γείωσης (π.χ. στη ράβδο γείωσης του πίνακα). Αν το πολύμετρο δείχνει αντίσταση κοντά στο μηδέν, η γείωση λειτουργεί. Αν δείχνει άπειρο, υπάρχει διακοπή.

Ποιες είναι οι συνήθεις αιτίες διακοπής;

Χαλαρή βίδα στην επαφή γείωσης της πρίζας, σπασμένος αγωγός μέσα στο κουτί, κακή σύνδεση στον πίνακα, ή οξείδωση στις επαφές. Σε παλιές εγκαταστάσεις, ο αγωγός γείωσης μπορεί να έχει κοπεί κατά λάθος κατά τη διάρκεια άλλων εργασιών.

Πώς επισκευάζεται διακοπή στη γείωση;

Αν η διακοπή είναι στο κουτί της πρίζας, ελέγχονται τα νήματα του κίτρινου-πράσινου αγωγού. Αν είναι σπασμένα, κόβεται το κατεστραμμένο τμήμα, γυμνώνεται νέο άκρο και επανασυνδέεται. Αν η διακοπή είναι κάπου στη διαδρομή, χρειάζεται εντοπισμός με μετρήσεις και πιθανό άνοιγμα τοίχου. Αν η αιτία είναι στον πίνακα, ελέγχεται η σύνδεση του αγωγού στη ράβδο γείωσης και σφίγγεται. Μετά την επέμβαση, ο ηλεκτρολόγος επιβεβαιώνει την αποκατάσταση με μετρήσεις και ενημερώνει την ΥΔΕ όπου απαιτείται.

Τι προσοχή χρειάζεται σε υγρούς χώρους όπως το μπάνιο;

Στο μπάνιο, η γείωση είναι ακόμα πιο κρίσιμη λόγω της παρουσίας νερού, που μειώνει την αντίσταση του σώματος και αυξάνει τον κίνδυνο ηλεκτροπληξίας. Το ΕΛΟΤ HD 384 (Μέρος 7-701) ορίζει αυστηρές απαιτήσεις για τις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις σε μπάνια.

Τι είναι ο ισοδυναμικός ζυγός και πώς συνδέεται με τις πρίζες;

Ο ισοδυναμικός ζυγός είναι μεταλλική ράβδος ή ζυγός στο μπάνιο που ενώνει όλα τα μεταλλικά μέρη: σωλήνες νερού, σωλήνες θέρμανσης, μπανιέρα, ντουζιέρα, θερμοσίφωνα, και τη γείωση των πριζών. Αν υπάρξει διαφορά δυναμικού μεταξύ δύο μεταλλικών επιφανειών (π.χ. διαρροή ρεύματος στη μπανιέρα και ταυτόχρονη επαφή με τη βρύση), ο ζυγός εξισώνει τα δυναμικά και εμποδίζει τη ροή ρεύματος μέσω του σώματος.

Πού επιτρέπονται οι πρίζες στο μπάνιο;

Σύμφωνα με το ΕΛΟΤ HD 384, οι ζώνες μπάνιου ορίζονται ως εξής: Ζώνη 0 (μέσα στην μπανιέρα/ντουζιέρα), Ζώνη 1 (πάνω από την μπανιέρα/ντουζιέρα έως ύψος 2,25m), Ζώνη 2 (60cm περιμετρικά της Ζώνης 1). Πρίζες σούκο γενικής χρήσης επιτρέπονται μόνο εκτός των ζωνών 0, 1 και 2 — δηλαδή σε απόσταση μεγαλύτερη από 60cm από το όριο της μπανιέρας/ντουζιέρας. Στη Ζώνη 2 επιτρέπονται μόνο ειδικού τύπου παροχές (π.χ. πρίζες ξυριστικής μηχανής με απομονωτικό μετασχηματιστή ή κυκλώματα SELV). Κάθε πρίζα στο μπάνιο πρέπει να προστατεύεται υποχρεωτικά από ρελέ διαφυγής 30mA, η γείωση να συνδέεται στον ισοδυναμικό ζυγό, και αν ο ζυγός δεν υπάρχει χρειάζεται εγκατάσταση πριν την τοποθέτηση των πριζών.

Είναι ασφαλής η χρήση πρίζας χωρίς γείωση για φορτιστή κινητού;

Τεχνικά, οι φορτιστές κινητών είναι συσκευές διπλής μόνωσης (class II) και δεν απαιτούν γείωση οι ίδιοι. Ωστόσο, στο μπάνιο η συνολική ασφάλεια εξαρτάται από τον ισοδυναμικό ζυγό και το ρελέ διαφυγής. Η σύγχρονη και ορθή λύση που επιβάλλει το ΕΛΟΤ HD 384 είναι πάντα πρίζα σούκο σε επιτρεπόμενη ζώνη, με γείωση συνδεδεμένη στον ισοδυναμικό ζυγό και προστασία από ρελέ διαφυγής 30mA.

Πότε χρειάζεται ρελέ διαφυγής (RCD) επιπλέον της γείωσης;

Η γείωση από μόνη της δεν διακόπτει το κύκλωμα σε περίπτωση διαρροής· οδηγεί απλώς το ρεύμα διαρροής προς τη γη. Το ρελέ διαφυγής είναι αυτό που ανιχνεύει την ανισορροπία και διακόπτει την τροφοδοσία. Για αυτό η συνύπαρξη γείωσης και ρελέ διαφυγής 30mA είναι η απαιτούμενη συνδυασμένη προστασία σύμφωνα με το ΕΛΟΤ HD 384.

Πώς λειτουργεί το ρελέ διαφυγής;

Το ρελέ μετρά συνεχώς τη διαφορά μεταξύ του ρεύματος που εισέρχεται στο κύκλωμα (φάση) και του ρεύματος που επιστρέφει (ουδέτερος). Αν η διαφορά υπερβεί το όριο (συνήθως 30mA), σημαίνει ότι μέρος του ρεύματος διαφεύγει — είτε μέσω γείωσης, είτε μέσω του σώματος κάποιου. Το ρελέ ανοίγει το κύκλωμα σε λιγότερο από 0,1 δευτερόλεπτο.

Πού τοποθετείται το ρελέ διαφυγής;

Το ρελέ μπαίνει στον πίνακα, μετά τον κεντρικό διακόπτη και πριν τους μικροαυτόματους των επιμέρους κυκλωμάτων. Μπορεί να προστατεύει όλο το διαμέρισμα (γενικό ρελέ) ή μόνο συγκεκριμένα κυκλώματα υψηλού κινδύνου (μπάνιο, κουζίνα, εξωτερικοί χώροι). Η τμηματική προστασία είναι προτιμότερη, γιατί μία διαρροή σε μία συσκευή δεν αποκλείει όλο το σπίτι. Μια σύγχρονη εναλλακτική είναι τα RCBO (Residual Current Breaker with Overcurrent protection), που συνδυάζουν σε μία συσκευή τη λειτουργία μικροαυτόματου και ρελέ διαφυγής για κάθε επιμέρους κύκλωμα — λύση που διευκολύνει την επιλεκτικότητα και τον εντοπισμό βλαβών.

Τι διαφορά έχει το ρελέ 30mA από το 300mA;

Το ρελέ 30mA (0,03A) προστατεύει τον άνθρωπο και πρέπει να χρησιμοποιείται σε κυκλώματα πριζών και υγρών χώρων. Το ρελέ 300mA (0,3A) προστατεύει από πυρκαγιά λόγω μεγάλων διαρροών, αλλά δεν είναι αρκετά ευαίσθητο για να προλάβει ηλεκτροπληξία. Το ΕΛΟΤ HD 384 απαιτεί 30mA για πρίζες και μπάνια. Σε σύγχρονες αναβαθμίσεις πίνακα συνιστάται και η εγκατάσταση SPD (αντικεραυνική/αντιυπερτασική προστασία), που σε ορισμένες περιπτώσεις είναι υποχρεωτική κατά το πρότυπο.

Τι κόστος έχει η αντικατάσταση πριζών και η προσθήκη γείωσης;

Το κόστος εξαρτάται από το αν υπάρχει ήδη γείωση στο κύκλωμα ή αν χρειάζεται νέα καλωδίωση. Τα ποσά που ακολουθούν είναι ενδεικτικά και αφορούν τιμές αγοράς για το ευρύτερο λεκανοπέδιο· διαφέρουν ανά συνεργείο και χρονική περίοδο και συνήθως αναφέρονται πλέον ΦΠΑ 24%. Σε κάθε εργασία περιλαμβάνεται και η έκδοση ή ενημέρωση της ΥΔΕ, η οποία είναι υποχρεωτική μετά από κάθε σημαντική επέμβαση και έχει χρονική ισχύ (ενδεικτικά 14 χρόνια για κατοικίες κανονικού κινδύνου).

Πόσο κοστίζει η απλή αντικατάσταση πριζών όταν υπάρχει γείωση;

Αν το κύκλωμα έχει ήδη αγωγό γείωσης, η αντικατάσταση 10-15 πριζών με νέες σούκο κυμαίνεται συνήθως σε εύρος μερικών εκατοντάδων ευρώ συνολικά (υλικά και εργασία), ανάλογα με την προσβασιμότητα, την ποιότητα των πριζών και την περιοχή. Για ακριβές κόστος, συνιστάται έγγραφη προσφορά από τον ηλεκτρολόγο μετά από αυτοψία.

Πόσο κοστίζει η προσθήκη αγωγού γείωσης σε υπάρχον κύκλωμα;

Αν είναι εφικτή η όδευση επιπλέον αγωγού μέσα στους υπάρχοντες σωλήνες χωρίς άνοιγμα τοίχων, το κόστος είναι σημαντικά χαμηλότερο από πλήρη αντικατάσταση καλωδίωσης. Αν χρειάζεται άνοιγμα τοίχων, το κόστος αυξάνεται λόγω των οικοδομικών αποκαταστάσεων.

Πόσο κοστίζει η πλήρης αντικατάσταση καλωδίωσης;

Η πλήρης αντικατάσταση με τριπολικά καλώδια, άνοιγμα τοίχων, νέος πίνακας με ρελέ διαφυγής/RCBO και SPD, και επαναστοκάρισμα είναι σημαντική επένδυση, που για ένα διαμέρισμα μεσαίου μεγέθους κινείται συνήθως σε εύρος αρκετών χιλιάδων ευρώ. Περιλαμβάνει καλώδια, πρίζες, κουτιά, εξοπλισμό πίνακα, εργασία αδειούχου ηλεκτρολόγου, εργασία οικοδόμου για τα στοκαρίσματα και έκδοση ΥΔΕ. Σε συνδυασμό με ευρύτερη ενεργειακή αναβάθμιση κατοικίας, μέρος των εργασιών ενδέχεται να είναι επιλέξιμες μέσω χρηματοδοτικών προγραμμάτων όπως το «Εξοικονομώ»· οι όροι και τα ποσοστά επιδότησης διαφέρουν ανά κύκλο του προγράμματος και αξίζει διερεύνηση πριν τις εργασίες.

Συμπέρασμα: Πώς αποφασίζεται η κατάλληλη λύση;

Αν το διαμέρισμα έχει ήδη γείωση στα κυκλώματα, η αντικατάσταση των πριζών είναι σχετικά απλή και οικονομική εργασία. Αν δεν έχει γείωση, η μόνη ασφαλής και σύμφωνη με το ΕΛΟΤ HD 384 λύση είναι η εγκατάσταση πραγματικής γείωσης σε συνδυασμό με ρελέ διαφυγής 30mA, από αδειούχο ηλεκτρολόγο και με έκδοση ΥΔΕ. Το ρελέ διαφυγής χωρίς γείωση δεν αποτελεί ισοδύναμη προστασία και δεν πρέπει να θεωρείται μακροπρόθεσμη λύση: ενεργοποιείται μόνο αφού έχει ήδη ξεκινήσει διαρροή μέσω του σώματος του χρήστη, δηλαδή ενώ η ηλεκτροπληξία βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Σε ευάλωτους πληθυσμούς (παιδιά, ηλικιωμένοι, καρδιοπαθείς) ακόμη και βραχύχρονη ηλεκτροπληξία μπορεί να αποβεί μοιραία. Ως μεταβατικά μέτρα μέχρι την οριστική αναβάθμιση, συνιστάται η χρήση συσκευών διπλής μόνωσης (class II) όπου είναι δυνατόν, η αποφυγή χρήσης ηλεκτρικών συσκευών σε υγρά χέρια ή κοντά σε νερό, και η εγκατάσταση ρελέ διαφυγής 30mA ως πρόσθετο επίπεδο προστασίας — χωρίς όμως αυτό να αντικαθιστά την ανάγκη πλήρους αναβάθμισης. Η σωστή αξιολόγηση γίνεται από αδειούχο ηλεκτρολόγο μετά από αυτοψία και μετρήσεις.

Σε περιοχές με υψηλή υγρασία, η ποιότητα των συνδέσεων στις πρίζες και στον πίνακα αξίζει να ελέγχεται περιοδικά, καθώς η υγρασία μπορεί να επιταχύνει την οξείδωση των επαφών γείωσης. Οι συνδέσεις πρέπει να είναι καλά μονωμένες και οι βίδες σφιγμένες. Για μόνιμη κατοικία, η πλήρης αναβάθμιση με τριπολικά καλώδια, ρελέ διαφυγής 30mA, ΥΔΕ και — όπου απαιτείται — αντικεραυνική προστασία (SPD), αποτελεί τη μόνη ολοκληρωμένη λύση. Πέρα από τον τεχνικό κίνδυνο, μια εγκατάσταση χωρίς ισχύουσα ΥΔΕ ή με εργασίες από ανειδίκευτο μπορεί να οδηγήσει σε άρνηση ασφαλιστικής αποζημίωσης σε περίπτωση πυρκαγιάς ή ατυχήματος και να δημιουργήσει σοβαρή νομική και οικονομική εκκρεμότητα στον ιδιοκτήτη.

Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη συμβουλή και την επιτόπια αξιολόγηση από αδειούχο ηλεκτρολόγο εγκαταστάσεων. Οι αναφερόμενες εργασίες σε ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις εκτελούνται υποχρεωτικά από επαγγελματίες με τη σχετική άδεια άσκησης επαγγέλματος και συνοδεύονται από έκδοση Υπεύθυνης Δήλωσης Εγκαταστάτη (ΥΔΕ).